Select Page

Υποστηρικτικό Υλικό του 6ου διαγωνισμού (2016-2017)

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

 

Επιστολή σχετικά με την “ύλη”, τα “θέματα” και την “αξιολόγηση” – με αφορμή ερωτήσεις σας

 

 

Για θέματα που αφορούν στο επιστημονικό μέρος της προετοιμασίας του Διαγωνισμού μπορείτε να έρθετε σε επαφή με τους καθηγητές:

 

Αρχαία Φιλοσοφία

Μουζάλα Μελίνα, Επ. Καθηγήτρια ΠΠ,

mmouzala@upatras.gr

Σταυριανέας Στασινός, Επ. Καθηγητής ΠΠ,    

sstavr@upatras.gr

 

 

Νεώτερη Φιλοσοφία:

Γουδέλη Κυριακή, Αν. Καθηγήτρια ΠΠ, 

kgoudeli@upatras.gr

Καλέρη Αικατερίνη, Αν. Καθηγήτρια ΠΠ,

kaleri@upatras.gr

 

 

 

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ για τον ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ

 

 

  «Η εμπειρία του ξένου» 

 

ΠΗΓΕΣ

Αρχαία Φιλοσοφία

Αντιφών

Ο σοφιστής Αντιφών συνιστά έναν εκπρόσωπο του αρχαίου στοχασμού, του οποίου η σκέψη  συνδέθηκε με τον προβληματισμό για το ζήτημα της διάκρισης μεταξύ Ελλήνων και βαρβάρων. Σε απόσπασμα που διασώθηκε από το έργο του, ο Αντιφών κηρύσσει αδικαιολόγητη την διάκριση μεταξύ Ελλήνων και βαρβάρων, λαμβάνοντας αφορμή από την κυρίαρχη τάση της εποχής να σέβεται και να τιμά την ευγενική καταγωγή και να υποτιμά όσους προέρχονται από άσημους και ταπεινούς οίκους. Αμέσως μετά την αναφορά στο ζήτημα αυτό, κάνοντας μία μετάβαση στο θέμα της διάκρισης μεταξύ Ελλήνων και βαρβάρων, ο Αντιφών διατυπώνει την άποψη ότι εφαρμόζοντας μία τέτοια στάση συμπεριφερόμαστε προς αλλήλους ως βάρβαροι, διότι, κατά βάσιν, έχουμε όλοι γεννηθεί εκ φύσεως ώστε να είμαστε όμοιοι από κάθε άποψη, και Έλληνες και βάρβαροι. Ο ισχυρισμός του αυτός, στον βαθμό που μπορεί να αποκατασταθεί το σωζόμενο απόσπασμα, στηρίζεται σε δύο επιχειρήματα: αφ’ ενός μεν στο ότι όσα είναι εκ φύσεως αναγκαία για τον άνθρωπο, είναι παντού κοινά και δίνεται η δυνατότητα στους ανθρώπους να τα αναζητούν· αφ’ ετέρου δε στο ότι η φυσιολογία και η ανατομία, δηλ. η φυσική σύσταση και η σωματική κατασκευή και διάρθρωση, του ανθρώπου είναι παντού η ίδια, «διότι όλοι αναπνέουμε στον αέρα με το στόμα και την μύτη και όλοι τρώμε με τα χέρια…». Συνεπώς, κανείς δεν ξεχωρίζει, καταλήγει ο ίδιος, ούτε βάρβαρος ούτε Έλληνας.

Προφανώς, τα δύο αυτά επιχειρήματα είναι δυνατόν να αναχθούν και σε ένα, διότι η φυσιολογία και η ανατομία καθορίζουν και τις φυσικές ανάγκες.

Αντιφών, Oxy. Pap., XI, no 1364, fr. 1-2 (TLG frg. 5, 1-9). Το απόσπασμα υπάρχει μεταφρασμένο στο:

Guthrie, W.K.C., Οι Σοφιστές, ΜΙΕΤ, Μετφ. Δ. Τσεκουράκης, σ. 193 και σ. 438, σημ. 8 και 9.

 

Πλάτων

Πλάτων, Πολιτεία, Εισ. Σημείωμα- Μετάφραση- Ερμ. Σημειώματα Ν. Μ. Σκουτερόπουλος, εκδ. Πόλις, σσ. 470-472.

 

Αριστοτέλους Πολιτικά:

Βιβλίο Ι. Κεφ. 2 1252α24-β9

Βιβλίο Ι. Κεφ. 6 1255α6-β6

Βιβλίο ΙΙΙ. Κεφ. 2 1275β23-1276α5,

Βιβλίο ΙΙΙ. Κεφ. 14, 1285a18-1285b1, 1285b20-8

Βιβλίο ΙV. Kεφ. 10, 1295α9-29

 

 

Νεώτερη Φιλοσοφία

 

Herder, Johann Gottfried, «Λέξη και έννοια του ανθρωπισμού» στο: Mendelssohn, Kant, Hamann, …, Τι είναι Διαφωτισμός, (μετφρ. Ν. Μ. Σκουτερόπουλος, Αθήνα (Κριτική) 1989, σσ. 62-69 [2 επιστολές, 1794].

LeviStrauss, Claude κεφ.1 «Η επιστήμη του συγκεκριμένου», στο: Άγρια Σκέψη, μετφρ. Α. Κυριακίδου-Νέστορος, Αθήνα (Παπαζήσης) 1977 [1η εκδ. γαλλ. 1962], σσ. 97-130.

Ντίλταϋ, Β. Η γένεση της ερμηνευτικής, εισ.-μετφρ.-σχόλια Δημήτρης Υφαντής, Αθήνα (Ροές) 2010 [1η εκδ. γερμ. 1910],  ενότητα 1η: «Κατανόηση και ερμηνεία», σσ. 57-64.

Ντίλταϋ, Β. «Η κατανόηση άλλων προσώπων και των εκφάνσεων της ζωής τους», στο: Γ. Κουζέλης, Κ. Ψυχοπαίδης (επιμ.), Επιστημολογία των Κοινωνικών Επιστημών, Κείμενα, Αθήνα (νήσος) 1996 [1η εκδ. γερμ.1927], σσ. 117-136 (σημαντική η 5η ενότητα: Νοερή τοποθέτηση στη θέση του άλλου, απομίμηση, αναπαραγωγική βίωση).

Sartre, J. P. Το Είναι και το Μηδέν, μετφρ. Κ. Παπαγιώργη, Αθήνα (Παπαζήσης)  2008 [1η γαλλ. 1943], μέρος 3ο «Η ύπαρξη του άλλου», ενότητα: «Το πρόβλημα», σσ. 369-386.

 

 

 

ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Κακολύρης, Γεράσιμος. Η ηθική της Φιλοξενίας: Ο Ζακ Ντεριντά για την απροϋπόθετη και την υπό όρους φιλοξενία, Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 140-141 Β’ ‒ Γ’, 2013, σσ. 39-55.

Καμύ, Α. Ο Ξένος, μετφρ. Ν. Καρακίτσου-Ντουζέ, Μ. Κασαμπαλόγλου-Ρομπλέν, Αθήνα (Εκδ. Καστανιώτη)  1998.

Κέρφερντ, Τζ. Μπ. Σοφιστική Κίνηση, μετφρ. Π. Φαναράς, Αθήνα (Εκδ. Καρδαμίτσα)  1999, σσ. 241-245.

 

 

Υλικό για την μελέτη των κειμένων του Ντίλταϋ και τη θεωρία της κατανόησης στην ερμηνευτική παράδοση

 

Αικ. Καλέρη [άρθρο: ατομικότητα και αρχή της διαφοράς στην κατανόηση – Σλάιερμαχερ]

 

 

  Παραδείγματα θεμάτων